Smog

Het woord 'smog' wordt gebruikt voor (ernstige) luchtverontreiniging in zowel de zomer als de winter. Zomersmog bevat echter andere schadelijke stoffen dan wintersmog, waardoor zomersmog andere gezondheidsschade kan veroorzaken dan wintersmog.

Ernstige smog met ozon of fijn stof komt hooguit enkele dagen per jaar voor. Dit soort smog is alleen te bestrijden door de luchtkwaliteit te verbeteren. Tijdelijke maatregelen, zoals het stilleggen van het verkeer of industrie, hebben geen zin.

Stikstofdioxide in uitlaatgassen van het verkeer reageert onder invloed van de ultraviolette stralen van het zonlicht met vluchtige, organische stoffen in de atmosfeer. Daarbij ontstaat ozon. Door het verkeer komen zowel stikstofmonoxide als stikstofdioxide in de lucht. Stikstofdioxide veroorzaakt ozonvorming terwijl stikstofmonoxide ozon afbreekt. Het afbreken van de ozon gaat in minuten terwijl de vorming ervan uren duurt. Daardoor zal een sterke daling van het verkeer op korte termijn, zoals in het weekend, een verhoging van ozon veroorzaken. Zo hebben tijdelijke en in omvang beperkte maatregelen om de uitstoot te beperken dus het omgekeerde effect.

  • Zomersmog
  • Wintersmog

Zomersmog bestaat uit een mengsel van een aantal gassen die vrijkomen bij de verbranding van brandstoffen en de verdamping van oplosmiddelen. De belangrijkste gassen zijn stikstofoxiden (NO2) en vluchtige organische stoffen. In combinatie met fel zonlicht wordt door een chemische reactie ozon (O3) gevormd. Het proces van ozonvorming duurt enige uren. Als de zon de hele dag fel heeft geschenen, is de concentratie ozon het hoogst tussen 12 uur 's middags en 8 uur 's avonds. Zomersmog komt alleen voor bij hoge temperaturen, felle zonneschijn en een zwakke oostelijke of zuidelijke wind die (nog meer) schadelijke stoffen uit het Roergebied aanvoert. Verandering van het weer (andere windrichting, meer wind, regen) maakt over het algemeen een eind aan een periode van zomersmog.

Tijdens een periode van zomersmog kan het inademen van lucht waarin veel ozon zit, leiden tot:

Tijdelijke klachten aan de luchtwegen zoals hoesten, een droge keel, pijn bij diep ademhalen en een benauwd gevoel. Ook hoofdpijn, misselijkheid en duizeligheid kunnen voorkomen.

Tijdelijk verminderde werking van de longen. Dit kan gepaard gaan met aantasting van het longweefsel en een verhoogde kans op luchtwegontstekingen.

Irritatie van het neus- en oogslijmvlies.

Mensen die zich in de buitenlucht langdurig zwaar inspannen (bijvoorbeeld lopen), lopen tijdens een periode van ernstige zomersmog een verhoogd gezondheidsrisico. Zeker als zij daarbij ook nog een aandoening aan de luchtwegen hebben of als zij extra gevoelig zijn voor zomersmog. Ernstige zomersmog komt enkele malen per jaar voor. U kunt de effecten van zomersmog vermijden door tussen 12 uur 's middags en 8 uur 's avonds niet hard te lopen. Bij zeer ernstige smog kunnen prestatielopen en wedstrijden zelfs afgelast worden.

Wintersmog kan in Nederland ontstaan als er een zwakke (zuid-)oostelijke wind staat. Door zwaveldioxide en zwevende stofdeeltjes in de lucht kan tijdelijk een verminderde longfunctie ontstaan. Aanbevolen wordt om tijdens zeer ernstige wintersmog geen langdurig lichamelijk inspanning te verrichten in de buitenlucht. Overigens komt deze ernstige wintersmog zelden in Nederland voor.

Tijdens de jaarwisseling treedt vaak in Nederlanse steden smogvorming op door het afsteken van grote hoeveelheden vuurwerk.